Renungan Bersama... Cabaran Mengajar Sastera

Pada minggu lepas, kumpulan saya telah merancang satu pengajaran sastera bagi peringkat sekolah menengah dua ekspres bersandarkan teks Hikayat Jerubu Pulau Jerubuk. Kumpulan saya telah mengenalpasti objektif pengajaran tentang lambang dan perlambangan berdasarkan teks tersebut. Perlu saya tekankan sesungguhpun kami diberi satu hari untuk persiapkan rancangan pengajaran ini, hasilnya pun memuaskan...sedangkan kumpulan lain ada seminggu hingga dua minggu. Hai...nasib 'baik' selalu menyebelahi saya!

Sewaktu saya dan teman menjalankan pengajaran kami dan setelah melihat pengajaran rakan-rakan yang lain, saya dapati bahawa pengajaran sastera ini perlu melibatkan grafik, video, aktiviti hands-on yang menarik dll agar sastera dapat diajar dengan lebih berkesan dan penting sekali, ia menarik. Kalau tidak pengajaran sastera akan membosankan pelajar jika guru hanya setakat bercakap dan pelajar hanya membaca teks demi teks.

Sesungguhpun, kami adalah guru sekolah rendah yang tidak pernah mengajar sastera, ini merupakan satu cabaran dan kami perlukan ruang dan peluang untuk mengatasinya.

Saya teringatkan ungkapan tutor saya bagi modul komunikasi, beliau mengingatkan kepada kami bahawa kita perlukan pelajar 'Wanting BUT Not Waiting!' Apa yang dimaksudkan beliau ialah, kita mahukan pelajar kita 'Wanting' lebih informasi mengenai sesuatu pengajaran kerana bila timbul perasaan ini, ia menunjukkan yang pengajaran kita menarik dan mereka mahukan lebih daripada kita.

Tetapi janganlah pelajar kita 'Waiting' untuk masa pengajaran kita tamat secepat mungkin kerana ini memberi bayangan yang pengajaran kita menjemukan dan mereka tidak berminat lagi!

Hai...mestilah saya mahukan pelajar saya 'Wanting' bukanlah 'Waiting'!

Sastera di Sekolah Sukan Singapura?

Pada hari ini, saya telah berpeluang ke Sekolah Sukan Singapura (SSS) yang terletak di Woodlands. Wah! SSS teramatlah besar! Saya berasa seronok dan berminat ingin tahu mengenai sistem pembelajaran dan pengajaran di sekolah ini dan cara SSS beroperasi.

Cikgu Syafiee telah membawa saya dan rakan-rakan yang lain mengelilingi kawasan sekolah ini. Saya juga berkesempatan menjenguk sebentar ke perpustakaan mereka. Saya juga berkesempatan bertanya kepada Cikgu Syafiee bagaimana beliau mengajar sastera di kelasnya. Cikgu Syafiee memberitahu bahawa selain membawa pelajar-pelajarnya menonton pementasan di luar, beliau turut mengajar sastera dengan menggunakan kaedah lain seperti IT, video dan sebagainya. Setiap pelajar Bahasa Melayu akan melanggani Berita Harian sepanjang tahun agar sikap membaca itu dapat dipupuk.

Terdapat 90 lebih bilangan murid Melayu dan seramai 10 orang murid Melayu yang mengambil Bahasa Melayu Lanjutan di SSS. Baharulah saya tahu bagaimana Bahasa Melayu khususnya sastera diajarkan di sini. Selain bersukan, pelajar pun bersastera!

Bersama Mohamed Latiff Mohamed

Pada pukul tiga petang tadi, saya telah membuat temu janji untuk menemuramah penulis mapan Mohamed Latiff Mohamed di Perpustakaan Woodlands di Pusat Sivik. Beliau adalah penulis puisi-puisi popular yang sering diperkatakan yakni, Melayuku Melayumu, Melayu Baharu dan banyak lagi. Beliau juga adalah pengarang bagi novel, Ziarah Rindu, Ziarah Cinta dan Batas Langit.

Selama 2 jam setengah berbual bersama beliau, saya rasa segan dan terharu mendengar luahan rasa hati beliau. Beliau telah melahirkan rasa kesal dan kecewa terhadap perjuangannya selama 40 tahun berkarya, memperjuangkan nasib masyarakat Melayu bawahan tetapi beliau tidak nampak keberkesanannya. Pada beliau, apa yang beliau tulis selama ini sia-sia belaka dan beliau terasa sepi kerana tiada sesiapa yang memahami perjuangan beliau.

Saya berasa seronok mendengar cerita-cerita pengalaman hidupnya. Baru-baru ini, beliau telah mengajar kelas sastera di salah sebuah maktab rendah sebagai guru sambilan. Beliau terperanjat kerana di dalam kelas itu tidak sesiapa yang mengenali beliau. Setelah ditulis namanya di papan putih, ada seorang pelajar itu mengagak yang beliau ialah seorang penulis. Salah siapa? Salah pelajar yang tidak membaca secara meluas? Salah guru sastera? Tetapi inikan kelas sastera!

Salah satu cerita yang membuat saya rasa terkilan, jiran Indianya mengenali beliau tetapi bukan jiran Melayunya yang bekerja sebagai pemandu teksi. Apakah yang telah berlaku? Bukan rasa kecewa kerana tidak dikenali, tetapi masyarakat Melayu masih belum banyak berubah...

Pada akhir sesi temu ramah itu, rasa hormat saya kepada beliau meloncat tinggi, bukan sahaja kerana beliau seorang tua, tetapi oleh kerana gagasan-gagasan hidup beliau yang disampaikan melalui karyanya. Kita perlu mengenali untuk memahami...

Renungan Bersama...Puisi diajar melalui nilai estetika Atau fungsinya?

Semalam, semasa menghadiri kuliah sastera Encik Azhar, seorang pensyarah muda di NIE, beliau mengatakan tentang peperiksaan sastera di peringkat 'A', di mana puisi-puisi diajar melalui aliran formalistik, lebih mementingkan nilai estetika, lebih menekankan asonansi, hiperbola, ironi, metafora dan banyak lagi. Walhal, yang sebenarnya, fungsi sebenarnya tidak ditekankan dan tidak didalami. Puisi adalah alat yang penting untuk membangunkan kesedaran rakyat. Puisi adalah sesuatu yang benar dan bukan setakat sedap didengar! Puisi yang bermutu mempunyai fungsi sosial, berpihakan, memiliki kejelasan dan mempunyai tenor sama ada pemberdayaan(empowerment), kepasrahan, kemulukan atau realis.

Buat sejenak, saya terfikir di dalam hati, tetapi kita memang diajarkan sebegitu rupa. Ini adalah pembentukan kurikulum oleh pihak kementerian dan kita tidak mampu berbuat apa-apa atau dengan kata lain, sudah ditetapkan dan tidak dipersoalkan. Jadi, yang harus berubah ialah mereka yang bertanggungjawab membina kurikulum agar generasi muda ini, khususnya remaja, dapat menilai puisi dari sudut fungsinya selain daripada nilai estetikanya.

Berubah? Bila boleh berubah? Saya pun pasrah...